We gaan er even van uit dat het slachtoffer vrouwelijk is en partner mannelijk, maar dit kan natuurlijk net zo goed omgekeerd. De partners kunnen ook de ouders zijn van een kind.
Slachtoffer kan haar "ik" kwijt zijn
Iemand die seksueel misbruikt is, is alles ontnomen. Haar eigen "ik" en dat is niet niks. Zij zal haar eigen "ik" weer terug moeten zien te krijgen en dat kan zij alleen zelf doen en niemand anders. Hoe moeilijk dat voor jou op dat moment ook is. De gevolgen van seksueel misbruik liegen er niet om.
Je partner heeft jarenlang een groot geheim met zich mee gedragen. Vaak omdat ze het niet aan iemand durfde te vertellen of om dat ze alles verdrongen heeft en het zich het niet meer kan herinneren. Het gebeurt dan ook wel dat iemand er al tien of twintig jaar mee loopt en soms nog wel langer. Erover praten is haar verboden en soms spelen ook dreigementen een rol.
Als ze bij jou komt met haar geheim is dit een hele grote stap voor haar, waar veel aan vooraf is gegaan. Ze heeft het niet eerder verteld omdat ze niet van je houdt of je niet vertouwt, maar uit pure angst. Bang voor de gevolgen als het naar buiten komt. "Wat gebeurt er dan?" Zeker wanneer de dader er achter komt dat het geheim geen geheim meer is. Dat is vaak ook één van de redenen dat slachtoffers zo lang zwijgen.
Voor jou komt haar geheim hard aan, er gaat een hoop door je heen. Misschien voel je je boos of teleurgesteld omdat ze het niet eerder heeft verteld aan jou. Je gaat je afvragen waarom ze er niet eerder me is gekomen. Misschien ben je wel tot alles toe in staat. Maar probeer een luisterend oor te zijn en verwijt haar niets. Hoe moeilijk ook op het moment. Zeg dat je haar gelooft en dat ze je kan vertouwen. Dat is zeker in het beginfase erg belangrijk voor haar. Probeer het er ook niet uit te trekken of te forceren, als ze niet meer los wil laten.
Wel of geen therapie
Ga haar niet dwingen om naar een therapeute te gaan, hier moet ze zelf aan toe zijn. Als je haar dwingt zal de therapie ook niet helpen, maar averechts werken.
Wanneer ze zelf besluit om hulp te gaan zoeken, kun je haar achter haar gaan staan, de weg die nog te gaan is, is lang en zwaar en zal alles van haar vragen. Soms meer dan dat je denkt.
In het begin lukt het soms/ vaak niet om de juiste therapeut(e) te vinden. Er zijn een aantal redenen waarom het niet wil lukken.
# Omdat het niet klikt met de therapeut.
# Omdat het te zwaar is en ze het helemaal niet ziet zitten om al die wonden open te halen.
# Omdat ze het idee heeft dat ze niet wordt geloofd door de therapeut.
# Omdat ze hem/ haar niet vertrouwt
Vaak nemen ze dan een poosje rust en gaan later toch weer op zoek naar de juiste persoon. Het gebeurt best wel eens dat ze er een paar therapeuten de deur wijst. Maar neem haar dit niet kwalijk. Het kan ook best gebeuren dat de therapeut haar niet verder kan helpen en ze dan naar iemand op zoek moet die zich hier in heeft gespecialiseerd. Lang niet iedereen is in staat om iemand te helpen die seksueel misbruikt is.
Het enige nadeel is dat er vaak wachttijden zijn, maar het wachten is het waard. Blijf haar ook steunen totdat ze de juiste persoon heeft gevonden. Het hoeft niet altijd een christen-therapeut te zijn. Het kan net zo goed iemand zijn die niet christen is.
Wat kan je wel voor haar betekenen?
# Gewoon er zijn voor haar.
# Mee gaan naar therapie. Je hoeft niet persé mee naar binnen als ze dit niet wil, maar na afloop kun je er wel zijn voor haar en dat kan net zo belangrijk zijn.
# Als ze wel wil dat je mee naat binnen gaat, ga dan ook maar me naar binnen.
# Wanneer je merkt na afloop dat ze liever niet wil dat je aan haar zit, respecteerd dat.
Als partner kun je beter niet gaan functioneren als therapeut.
Waarom niet?
# Je kan als partner beter achter haar gaan staan en haar steunen. Een therapeut maakt vaak heel veel los om het seksueel misbruik een plaatje te geven / te verwerken. Vaak is ze dan boos op haar therapeut omdat hij/ zij dingen los heeft gemaakt.
En anders heb jij het gedaan en dan kun je er niet zijn voor haar.
Ze heeft je steun en begrip veel harder nodig.
Het verwerkingsproces is erg zwaar en valt niet mee. Er word een hoop los gemaakt en dit kan voor pijn zorgen en emoties. Maar het kan ook vermoeiend zijn.
Een behandeling duurt vaak van 45 tot 60 minuten en heeft veel energie gekost.
Is mijn eigen ervaring en kost mij dan ook twee dagen energie. Het liefst kruip ik dan ook in mijn bed om te slapen. Dit kan voor iedereen verschillen.
Maar het gebeurt ook wel dat er nog opgekropte woede naar boven komt en die moet er uit en dat is goed, maar niet leuk.
Maar wanneer ze wil slapen, laat haar dan maar slapen. Ook al wil ze een dag later overdag een aantal uur slapen.
Het kan ook gebeuren dat er een aantal slapeloze nachten volgen, of nachten waarin in de herbelevingen weer om de hoek komen kijken.
Vaak kan je dan als partner weinig doen, je kan het niet tegen houden, ze horen bij het verwerkingsproces. Ze moet hier zelf door heen en jij kan dit ook niet van haar over nemen.
Je zal je misschien afvragen of het echt wel zin heeft die therapie. Het is vaak tien stappen achteruit en in de loop van de dagen een aantal stappen vooruit. De ene keer zal dit meer zijn dan de andere keer. De ene keer zit ze wat beter in haar vel dan de andere. Dit zijn ook allemaal dingen die een rol spelen in het verwerking proces. En denk niet dat ze er naar een aantal keer klaar mee is. Vaak heeft het misbruik jaren geduurd, heeft ze het jaren verzwegen en verdrongen. En dat is niet zomaar voorbij en heeft tijd nodig
Wel of geen contact met de dader?
Wat doe je als partner wanneer als het "slachtoffer" nog contact heeft met de dader(s)? Je kan haar niet dwingen om het contact te verbreken, dit is iets wat ze zelf moet doen en zelf en gaan inzien dat het soms beter is dat er geen contact meer is. Hoe slecht ze er ook aan toe is.
Je kan haar wel een hint geven, proberen te sturen. Ze zal dan wel boos op je kunnen worden. Maar hoe vervelend ook, ze moet het zelf doen, dan kan ze er ook zelf voor de volle 100% achter staan. Soms kan dit best even duren voor dat ze het gaat inzien dat het beter is. En als ze het zelf heeft gedaan kan ze jou ook niks verwijten alleen zichzelf.
Voor jou zal dit niet altijd even gemakkelijk zijn, want voor jou zijn het mensen geworden die je vrouw/vriendin of man/vriend beschadigd hebben en die een schadelijke invloed in haar leven gehad hebben. En dat doet pijn en dat maakt je kwaad.
Wat voor jou ook niet altijd even gemakkelijk zal zijn is dat ze niet wil getroost worden en dat zal best vreemd zijn. Dat kan zal pijn doen omdat jij het gevoel krijgt dat je afgewezen wordt. Terwijl dit absoluut niet waar is, ook al komt dit op dat moment zo over.
Laat haar maar even in haar verdriet, pijn als het nodig is komt ze wel, echt waar.
Ook in bed wanneer jij denkt ik kruip eens lekker tegen haar aan, en dan duwt ze je weg. Het is haar dan net even te veel en heeft ze genoeg aan zichzelf.
Maar forceer niks, hoe moeilijk dat ook voor jou ook is.
Als je mentaal volledig vast komt te zitten, gaat je lichaam een taal spreken. Als je ondraaglijke emotionele pijn probeert te onderdrukken, zal je lichaam het uitschreeuwen !
Wat hier boven staat is echt waar, dat heb ik zelf ervaren en vaak werd er dan gezegd, stel je niet zo aan het valt allemaal wel mee. Er werd tegen mij vaak gezegd dat het daar helemaal niet van kwam. En dan praat ik over de lichamelijk klachten en mijn moe zijn.
Het gebeurt vaak dat slachtoffers helemaal binnenstebuiten worden gekeerd, pijn lijden, misselijk zijn, slecht slapen, zich niet kunnen concentreren, last hebben van nachtmerries/herbelevingen, triggers, angst enz.
De één zal meer klachten hebben dan de ander. De ene reageert zo, de ander zus.
Een slachtoffer kan ook lichamelijke klachten hebben. Vaak is dit vanaf de taille tot tenen. Het gebeurde vaak dat mijn benen als lood onder aan mijn lichaam hingen en dat ik een band om mijn bekken heen voelde. Dat gedeelte hoorde niet bij mij het was niet van mij.
Tijdens het verwerkingsproces zul je merken dat een hoop van de klachten weg zullen gaan, soms niet helemaal. In de begin fase is dit vaak niet zo en kan het erger worden, of juist na de behandeling.
Klachten kunnen ook erger worden (bijvoorbeeld omdat er nog contact is met de dader).
Dit heb ik zelf ervaren. Toen er nog contact was, werden de klachten als maar erger en nadat ik het contact verbroken had, begon mijn verwerkingsproces.
Wat zijn dat precies, triggers? Dit zijn situaties waarbij het slachtoffer wordt herinnerd aan het traumatisch gebeuren.
Zelf had ik dit met alcohol en sigaretten rook. Maar dit kan net zo goed iets anders zijn b.v. een after shave, douche schuim geur. Het kunnen de vreemdste dingen zijn.
Het heeft een aantal jaar geduurd voor dat ik zonder enig probleem over de afdeling met alcoholische dranken heen kon lopen. Het was voor mij net of alle flessen open stonden. En dat hij achter mij stond, van neem nu maar.
Een bepaalde geur kan doen herinneren aan het traumatisch gebeuren
Sommige incestslachtoffers zijn continu bezig met overleven. Ze verdringen of ontkennen. Ze stoppen het ver weg, net of het niet gebeurd is. Of deden net alsof ze er niet bij waren, of dat er niets gebeurde.
Soms kunnen "slachtoffers" zich niet volledig herinneren wat er is gebeurd. Ze hebben het heel ver weg gestopt.
Zelf deed ik dit ook in bepaalde situaties. Ik kan ze me dan ook niet meer herinneren en zitten heel ver weg gestopt. Ik weet dat het gebeurd is, maar wat weet ik soms niet precies meer wist. Het had ook net zo goed iemand anders kunnen zijn.
Was ik dat echt, is dat echt met mij gebeurd?
Verdrongen herinneringen komen toch weer boven zonder dat ik het zelf wilde. Het gebeurde en ik kon ze niet tegen houden. Deze komen dan vaak in nare dromen of te wel nachtmerries. Ik zag en ervaarde opdat moment wat er toen met mij gebeurde (herbelevingen). Je kan ze niet tegen houden
De meeste personen die seksueel misbruikt zijn voelen zich schuldig over wat er is gebeurd en helemaal als het naar buiten komt. Ze voelen zich verantwoordelijk voor wat er is gebeurd.
Wat je als partner dan kan doen is haar iedere keer weer duidelijk maken dat zij nooit fout is geweest, ook al zal je dat misschien nog wel duizend keer tegen haar moeten zeggen, dat het niet haar schuld is, zij was nog maar een kind en de volwassen persoon is verantwoordelijk voor die daden, ook al heeft zij zich nooit verzet. En als ze deed wel deed, was die volwassen personen sterker en machtiger.
Kwaadheid of woede komt er op een gegeven moment uit, hoe dan ook en het gaat echt over. Laat haar maar even uitrazen, hoe moeilijk ook voor jou op dat moment.
Ik ben zelf behoorlijk kwaad geweest zowel op mijn vader als moeder. Kwaad op mijn vader omdat hij mij alles ontnomen heeft wat van mij was en is. Hij heeft mij letterlijk en figuurlijk beroofd. Beroofd van mijn lichaam.
Kwaad op mijn moeder omdat ze mij heeft laten zakken als een baksteen en in de steek gelaten.
De ene keer kropte ik die woede op en de andere keer kwam alles eruit. En wanneer die woede eruit kwam was mijn partner de dupe. Ik heb wat op hem lopen schelden, terwijl dit helemaal niet voor hem bedoeld was. Kwaad zijn is goed, het moet er echt uit, hoe moeilijk ook.
Bij je ouders hoor je je veilig te voelen en geborgen, maar je vertrouwt ze ook, zeker als kind. Je bent afhankelijk van hen en zij horen je te beschermen.
Als een kind dan opeens ontdekt dat dit niet gebeurt voelt het zich verraden en in de steek gelaten. En zeker wanneer het in de liefde door misbuik is beschadigd.
Voor een partner is dit ook niet altijd even gemakkelijk. Het zal niet gemakkelijk zijn om haar te helpen om weer vertrouwen in haar omgeving te krijgen (en in jous).
Laat haar weten dat haar "geheim" bij jou veilig is, dat ze je alles mag vertellen. Hoe erg het ook is. Ze zal je zeker lang niet alles vertellen, soms niet omdat ze niet wil, maar omdat ze het niet kan.
Vergeving is niet één van de gemakkelijkste aspecten. Hoe kan ze iemand vergeven die haar letterlijk en figuurlijk heeft beroofd van haar eigen "ik". En dat is niet niets. Alles wat ze was, wie ze was is haar ontnomen.
Vergeving betekent accepteren dat ze beroofd is van top tot teen. Hiet moet ze zelf aan toe zijn en moet ze zelf doen. Het hoeft niet perse tegen de dader gezegd te worden, maar dit kan ze ook in gebed doen.
Zelf merk ik dat wanneer er wonden genezen zijn er tegelijk ook een stukje vergeving is voor wat ik heb verwerkt. Volledig vergeven kan je denk ik pas als alle wonden zijn genezen.
Zelf heb ik het idee dat dit samen op gaat. Vergeven en genezen Door samen met Jezus naar het kruis te gaan. Samen door een dal van duisternis en pijn en dan samen in het licht wandelen. Je kan haar hier toe niet dwingen.
Zie ook het artikel Vergeving
Wat kun je nog doen?
Wat je nog meer zou kunnen doen om haar beter te begrijpen is een boek lezen over seksueel misbruik. Op deze manier zullen bepaalde dingen duidelijk worden.
Dit zijn een paar titels:
# Eer uw vader? Geschreven door: Meridel Rawlings
# Voor het leven getekent? Geschreven door: Dr. Dan B. Allender
# Incest (een informatieve en praktische handreiking in bijbels licht) geschreven door:: drs J. Kok, dr. J. v/d Wal en drs. A Koster
# Dus . . . ik ben niet gek. Gescreven door: T.J. Van der Weele
# Genezing van beschadigde emoties. Geschreven door: David A. Seamands.
Deze tips komen van Meina K.